talash

چگونه پوشه ایجاد کنیم و آن را بسنجیم؟

معلم باید از همان آغاز مدیریت پوشه ی کار را با هدفمندی عهده دار شود. روشن است هدف اساسی شناخت رشد یاد گیری و میزان دسترسی به اهداف آموزشی است. براین اساس ، جمع آوری اطلاعات مورد نظر ، ساز ماندهی و ارزیابی از آن ها نیازمند مدیریت است.(حسنی 1387ص 94)

از آنجا که پوشه ی کار مجموعه ای هدف دار از نمونه کار ها، اسناد و مدارک ، سوابق پرونده ای از یاد گیری دانش آموزان است که نشان دهنده میزان پیشرفت و موفقیت تحصیلی دانش آموزان در نیل به اهداف  می باشد .محتوا و مطالب پوشه باید با همکاری دانش آموزان و کارکنان مدرسه فراهم بشود و این نکات را شامل باشد:

• مجموعه و پرونده ای از نمونه کار های دانش آموزان است.
• این مجموعه هدفدار است و نه تصادفی. و هدف آن ارزشیابی موفقیت های تحصیلی دانش آموزان و دست یابی به اهداف آموزشی باشد.
• محتوای پوشه ی کار فرصتی را برای اظهار نظر دانش آموز از کار خودش فراهم می آورد.

در مدیریت پوشه ی کار سه مر حله قابل ذکر است:

1-    قبل از جمع آوری مواد     2- در حین جمع آوری مواد پوشه کار     3- در پایان و هنگام ارزشیابی

1-قبل از جمع آوری مواد

در این مرحله معلم باید در باره ی پوشه ی کار مورد نظر خود تصمیم بگیرد و در حقیقت ، برنامه ای را برای تولید پوشه تدوین نماید. از جمله :

گام اول : هدفش از به کار گیری پوشه ی کار را روشن کند.این شفاف سازی باعث می شود تا دانش آموزان از این ابزار درک درستی داشته باشند و در فرایند مدیریت آن بهتر و بیش تر مشارکت می کنندو ارزش تربیتی این پوشه دو برابرمی شود.بهتراست نوع پوشه با اهداف معلم سازگارباشد. اگر معلم می خواهد برای چند درس یک پوشه کار داشته باشد ، پوشه ای را انتخاب کند که چند لایه داشته باشد.

در گام دوم : سازمان پوشه ی کار را مشخص می کند. باید مشخص کند که به یک درس اختصاص دارد یا چند درس و باید دارای چه بخش هایی باشد. اگر پوشه کار شامل چند درس باشد بهتر است برای هر درس بخشی اختصاص داده شود تا مواد جمع آوری شده از هم مجزا شوند.این کار بررسی و داوری و تصمیم گیری در باره ی راه های بهبود و ارتقای آن را آسان تر می کند.

گام سوم : محتوای پوشه ی کار مشخص شود : برای جلو گیری از آشفتگی و نا بسامانی در محتوای پوشه ی کار و صرفه جویی در وقت لازم است روشن شود که چه موادی باید در پوشه نگهداری شود . از جمله :تکالیف ،تمرینات و تکالیف گزارش ها ، آزمونها ، پروژه ها نقاشی ها و یاداشتهای کلاسی ، خلاصه ی داستان  ها و فیلم ها و بازدید هاو... در واقع آنچه که در پوشه ی کار نگهداری می شود به نظر معلم و دانش آموز بستگی دارد. معلم باید از قرار دادن آثاری زاید در پوشه ی کار خود داری کند.

 گا م چهارم : ویژگی محتوای پوشه مشخص شود بعد از تصمیم گیری در مورد محتویات پوشه در مورد چگونگی انتخاب و زمان انتخاب ، تصمیم گرفته شود . ممکن است معلم تصمیم بگیرد گزیده ای از بهترین آثار دانش آموز در هر مرحله در پوشه نگهداری شود که می شود با کمک دانش آموز باشد. به طور کلی معلم باید برای مواردی که در پوشه نگه داري مي كند محدودیت هايي ايجاد كند چون در غير اين صورت به دليل كثرت مواد هم به سختي تنظيم مي شود و هم غير قابل استفاده مي شود و مدیريتش هم مشكل مي شود گزينش مواد داخل پوشه كمك مي كند تا پوشه شلوغ نشود.

2-    در حين جمع آوري:

موادي كه براي پوشه كار انتخاب مي شود بايد موضوع و تاريخ داشته باشد و داراي بازخورد كتبي معلم باشد و در هر يادداشت نقاط قوت و ضعف و رهنمود هاي لازم نوشته شود.از اظهار نظر هر دانش آموز در باره آثارشان نيز استفاده شود و پوشه را فهرست بندي كنيم.

بهتر است حجم مواد داخل پوشه زياد نشود، نيازی نيست كه همه آثار دانش آموز در آن قرار گيرد بلكه بايد مناسب ترين اثر را كه با اهداف متناسب است انتخاب كرد. يعني آثاري كه بتواند معلم را از ميزان،نحوه و روند شكل گيري انتظارات آموزشي مطلع سازد و در هر ماه از هر ماده ي درسي دو يا سه اثردر پوشه ي كار قرار گيرد. از دانش آموز براي تنظيم و مدیريت پوشه ی كار استفاده مي شود .هر از چندگاهي پوشه ی كار دانش آموز به منزل فرستاده مي شودو والدين ديدگاهشان را در باره پوشه كار و فعاليت هاي يادگيري فرزندشان بنويسند.(حسني1387، ص 97)

3-    در پايان و ارزشيابي پاياني:

ارزش يابي ميزان پيشرفت دانش آموز بر اساس پوشه كار شيوه جديدي است كه هنوز جاي خود را در بين سيستم هاي ارزش يابي به درستي پيدا نكرده است .با اين حال بسياري از كارشناسان و متخصصان ارزشيابي معتقدند که يكي از بهترين شيوه هاي ارزش يابي ،ارزشیابی مستمر،پويا و سازنده است.و به والدين و معلم كمك مي كند تا اطلاعات كافي از ميزان پيشرفت دانش آموز و چگونگي آن را به دست آورند.در مورد ارزش يابي آنچه در پوشه كار قرار داده ايم هر يك از موارد زير رامي توانيم انتخاب كنيم.

-كار دانش آموز در طي ترم بررسي و ارزشيابي مي شود و به پوشه نهايي نمره داده نمي شود.از پوشه فقط به عنوان ابزاري براي راهنمايي والدين دانش آموز در مشاهده ي رشد و پیشرفت تحصيلي استفاده مي شود.

-يك نمره به كارپوشه داده مي شود اين نمره بر اساس معيار هايي كه از پيش توسط معلم و دانش آموز تعيين شده است خواهد بود.

-به هر جزئي كه در پوشه گذاشته مي شود نمره داده مي شود.

-هيچ نمره اي به پوشه نهايي داده نمي شودبلكه به تعدادي از كارهاي داخل پوشه به طور تصادفي نمره داده مي شود.

-پوشه هر دانش آموز به همراه نظر معلم به صورت كتبي به معلم سال بعد داده مي شود.

-در ارزشيابي پوشه ي هر دانش آموز از نظر خود دانش آموز و بعضي از دانش آموزان ديگر هم استفاده مي شود.

معيار براي ارزيابي پوشه

حال كه پوشه ها تنظيم شده و نوبت به ارزيابي آنها رسيد بايد معيار مشخص شود و فهرستي از انتظارات آموزشي،براي مواردي كه در پوشه قرار داده شده است تهيه گردد. سپس بر اساس نشانه هاي هر يك از انتظارات آموزشي كه در پوشه ي كار مشاهده مي شود بر طبق مقياس در باره وضعيت دانش-آموزداوري مي شود. ارزشيابي پوشه ارزشيابي پويايي است كه هدف آن جمع آوري اطلاعات به منظور شناخت وضعيت فعلي دانش آموز و نيز كمك به رشد و پيشرفت اوست. براي هر ملاكي كه در نظر مي گيريم نشانگري هم بايد جستجو شود. مثلاً آيا دانش آموز به خوبي مي نويسد؟يكي از نشانه هاي تحقق اين انتظار رعايت آيين نشانه گذاري است و سپس در باره ي ميزان هدف داوري كنيم.(حسني ،1387ص 98)

مثال 

نشانگر ها بايد داراي تشخيص كيفي باشند.نشانگر ها در طول زمان مي توانند اصلاح و تعديل شوند.معيار ها با توجه به تفاوت هاي فردي متغير است. علاوه بر ارزشيابي محتواي پوشه،خود پوشه نيز قابل ارزشيابي است كه ملاك هاي زير براي اين كار پيشنهاد مي شود؛

زيبايي،مرتب و تميز بودن،ابتكار و خلاقيت،تنوع آثار،توانايي برقراري ارتباط،پشتكار صبر و حوصله،توانايي كار گروهي ......

دانش آموز صاحب پوشه كار است در پايان سال تحصيلي پوشه و محتويات آن،بايد به وي داده شود.

در صورتي كه امكان داشته باشد مي توان پوشه كار را تا اوايل سال بعد در مدرسه نگاه داشت و بعد از رويت معلم سال بعد آن را به دانش آموز تحويل داد.  

از نتايج پوشه ها چگونه استفاده مي شود؟

1-دانش آموز- معلم: دانش آموز مي تواند پوشه ی كار خود را با معلم مرور كند و مواردي را كه مي توان اصلاح کرد را بگويد.

2-دانش آموز- دانش آموز: محتويات پوشه را با دانش آموز ديگري مرور كند.

3- دانش آموز - گروه:  محتویات را با گروه خود مرور کند.

4- دانش آموز – والدین : به دانش آموزان امکان داده می شود محتویات پوشه را با والدین خود مرور کنند.

5-دانش آموز- معلم – والدین:  محتویات را با معلم و والدین خود مرور کند.

6- معلم: معلم به تنهایی پوشه را مرور می کند کار دانش آموز را بررسی می کند تا مواردی را که به کمک نیاز دارد تعیین کند.

7- نمایشگاه پوشه ها: دانش آموزان از پوشه های خود نمایشگاهی ترتیب می دهند و کار های خود را برای دیگران شرح می دهند.

فهرست منابع: 

1-                  رستگار- طاهره (1386) ارزشیابی در خدمت آموزش ، رویکرد های نو در سنجش و آموزش .تهران-وزارت آموزش و پرورش-موسسه فرهنگی منادی تربیت.

2-                  حسنی، محمد(1387) راهنمای اجرای ارزشیابی کیفی توصیفی در کلاس درس .تهران- عابد